KOTA KINABALU: Datuk Seri Shafie Apdal diminta memberikan penjelasan berhubung keputusan berkaitan Sabah Development Bank Berhad (SDB) sepanjang pentadbiran Parti Warisan dari Mei 2018 hingga September 2020, khususnya berkaitan pinjaman bermasalah, penghapusan kira hutang dan pengurusan risiko kewangan bank berkenaan.
Aktivis dan penganalisis politik bebas, Atan Leecas, berkata persoalan mengenai SDB perlu dijawab secara terbuka berdasarkan dokumen dan rekod yang sah kerana isu itu membabitkan kepentingan kewangan negeri serta amanah rakyat Sabah.
Dalam kenyataan medianya bertarikh 27 Oktober 2026, beliau menyatakan sokongan terhadap tindakan Kerajaan Sabah di bawah pentadbiran Gabungan Rakyat Sabah (GRS) membawa tuntutan terhadap Ernst & Young PLT (EY) melalui proses mahkamah bagi mendapatkan pampasan atas kerugian yang didakwa berlaku.
Menurutnya, usaha berkenaan penting untuk mempertahankan kepentingan negeri dan memastikan pihak yang berkaitan dipertanggungjawabkan berdasarkan bukti.
Beliau turut memberikan penghargaan kepada Ketua Menteri Sabah, Datuk Seri Panglima Hajiji Noor, dan Menteri Kewangan Sabah, Datuk Seri Panglima Masidi Manjun, atas usaha mendapatkan pertanggungjawaban serta melindungi kepentingan kewangan negeri.
Atan berkata, Shafie perlu menjelaskan keputusan berkaitan SDB yang dibuat ketika beliau mengetuai pentadbiran negeri, memandangkan tanggungjawab memberikan penjelasan mengenai rekod pentadbiran kekal relevan walaupun seseorang tidak lagi memegang jawatan.
Beliau membangkitkan beberapa perkara yang menurutnya memerlukan penelitian lanjut, termasuk pinjaman berjumlah hampir RM192 juta yang disenaraikan dalam bahan rujukannya sebagai kemudiannya bermasalah.
Antara pinjaman yang dinyatakan ialah kepada Sofield Petroleum Sdn Bhd berjumlah RM7.5 juta, Sabah Forest Industries Sdn Bhd sebanyak RM93.8 juta, Eden Element Sdn Bhd sebanyak RM70.5 juta dan Perkasa Global Sdn Bhd sebanyak RM20 juta.
Jumlah keseluruhan pinjaman berkenaan ialah RM191.8 juta.
Atan meminta penjelasan mengenai asas kelulusan pinjaman, proses penilaian kredit, kecukupan cagaran serta pemantauan yang dilaksanakan bagi melindungi kepentingan SDB.
Beliau turut menegaskan bahawa pengelasan pinjaman sebagai pinjaman tidak berbayar (NPL) selepas pertukaran kerajaan tidak semestinya menjelaskan sama ada penilaian ketika pinjaman diluluskan telah dibuat dengan sewajarnya.
Sehubungan itu, beliau berpandangan rekod bank perlu memperincikan pihak yang terlibat dalam membuat keputusan serta tindakan yang diambil bagi menguruskan risiko pinjaman berkenaan.
Selain itu, Atan membangkitkan isu penghapusan kira hutang yang menurut bahan rujukannya melibatkan keseluruhan baki berjumlah RM367 juta bagi lima peminjam.
Antara yang disebut ialah Construction and Supplies House Bhd (CASH), dengan baki hutang RM178 juta, yang dikaitkan dalam bahan berkenaan dengan Datuk Joseph Lee Yok Min atau Ambrose Lee.
Beliau meminta penjelasan sama ada keputusan penghapusan kira itu dibuat ketika pentadbiran Shafie, termasuk pihak yang meluluskan keputusan, pertimbangan yang digunakan dan tindakan pemulihan hutang yang dilaksanakan.
Bagaimanapun, beliau menegaskan bahawa tarikh pinjaman asal perlu dibezakan daripada tarikh penghapusan kira, khususnya bagi pinjaman yang telah bermasalah sebelum 2018.
Menurutnya, penghapusan kira dalam perakaunan juga tidak semestinya bermaksud peminjam terlepas daripada tanggungjawab membayar hutang.
Antara perkara yang perlu diperjelaskan ialah sama ada tuntutan terhadap peminjam dan penjamin diteruskan, cagaran direalisasikan serta jumlah hutang yang berjaya dipulihkan.
Beliau turut meminta percanggahan tarikh mesyuarat, iaitu 29 November 2018 dan 29 November 2019, yang dinyatakan dalam bahan rujukan disemak berdasarkan rekod mesyuarat rasmi.
Dalam isu prestasi kewangan SDB pula, Atan merujuk kepada maklumat yang menunjukkan keuntungan sebelum cukai bagi tempoh 2011 hingga 2022, sebelum bank itu merekodkan kerugian sekitar RM878 juta pada 2023.
Beliau berkata, keadaan itu menimbulkan persoalan mengenai masa risiko pinjaman dikenal pasti, kaedah penilaian cagaran dan ketepatan peruntukan kerugian yang dibuat.
Bagaimanapun, tahun kerugian direkodkan dalam penyata kewangan tidak semestinya menunjukkan bahawa semua masalah berkaitan bermula pada tahun tersebut.
Begitu juga, pendapat audit bahawa penyata kewangan memberikan gambaran benar dan saksama tidak bermaksud setiap keputusan pinjaman semestinya tepat atau semua hutang dapat dikutip semula.
Atan berkata, tempoh 2011 hingga 2022 merangkumi beberapa pentadbiran kerajaan, justeru tanggungjawab setiap pihak perlu ditentukan berdasarkan tempoh perkhidmatan, keputusan yang dibuat dan peranan masing-masing.
Berhubung tindakan undang-undang terhadap EY, beliau merujuk kepada tuntutan RM2.4 bilion yang dilaporkan difailkan oleh Kerajaan Sabah bersama pihak berkaitan berhubung dakwaan kecuaian audit SDB bagi tahun kewangan 2011 hingga 2022.
Pecahan tuntutan yang dinyatakan dalam kenyataan itu merangkumi RM650 juta berkaitan deposit tetap, RM90 juta suntikan modal, RM660 juta deposit tetap yang dipersetujui untuk ditukar kepada saham boleh tebus serta RM1 bilion bagi kerugian berterusan dan masa hadapan yang diunjurkan.
Atan berpandangan tindakan Kerajaan Sabah mendapatkan remedi melalui proses undang-undang wajar disokong bagi mempertahankan kepentingan negeri.
Bagaimanapun, beliau mengingatkan bahawa jumlah RM2.4 bilion itu merupakan tuntutan yang masih tertakluk kepada proses mahkamah dan tidak boleh dianggap sebagai wang yang telah berjaya diperoleh kembali.
Beliau turut menegaskan bahawa tindakan terhadap juruaudit tidak seharusnya mengetepikan keperluan meneliti peranan pihak pengurusan, lembaga pengarah dan mereka yang bertanggungjawab terhadap pengawasan SDB.
Menurutnya, setiap pihak perlu dinilai berdasarkan tanggungjawab masing-masing serta bukti yang dikemukakan.
Atan seterusnya menggesa Shafie memberikan jawapan khusus mengenai keputusan yang dibuat ketika pentadbirannya, nasihat profesional yang diterima, langkah pemulihan hutang dan mekanisme perlindungan kepentingan bank yang dilaksanakan.
Beliau berkata, sebarang dakwaan yang tidak tepat perlu diperbetulkan melalui dokumen berkaitan, manakala keputusan yang dibuat atas pertimbangan komersial perlu dijelaskan berserta asasnya.
Mengakhiri kenyataannya, Atan menegaskan sokongannya terhadap usaha Hajiji dan Masidi untuk mempertahankan kepentingan kewangan Sabah serta menggesa supaya proses berkenaan diteruskan secara telus, tegas dan berasaskan bukti.
Beliau berkata, rakyat Sabah berhak mengetahui bagaimana keputusan kewangan dibuat pada masa lalu dan apakah langkah pemulihan yang sedang dilaksanakan, memandangkan pengurusan wang negeri merupakan amanah yang perlu dipertanggungjawabkan kepada rakyat. – DAKWAT RAKYAT POST
About the Author
