KOTA KINABALU, 31 Oktober 2026 – Aktivis dan penganalisis politik bebas, Atan Leecas, meminta Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Sungai Sibuga, Lisa Hassan Alban, meneliti semula rekod pentadbiran Warisan berhubung tuntutan pemberian khas 40 peratus hasil Sabah sebelum mempertikaikan usaha kerajaan negeri pimpinan Gabungan Rakyat Sabah (GRS).
Beliau berkata, kenyataan Lisa yang mempersoalkan keberanian kerajaan negeri mempertahankan hak Sabah melalui tindakan mahkamah perlu dinilai secara menyeluruh dengan mengambil kira pendirian bekas Ketua Menteri, Datuk Seri Mohd Shafie Apdal, ketika menerajui pentadbiran negeri.
Menurut Atan, kritikan berkenaan menimbulkan persoalan mengenai konsistensi pendirian Warisan kerana pendekatan rundingan yang pernah digunakan ketika parti itu mentadbir Sabah kini seolah-olah dijadikan alasan untuk mempersoalkan tindakan kerajaan semasa.
Beliau merujuk kenyataan Shafie dalam persidangan Dewan Undangan Negeri (DUN) Sabah pada 7 Ogos 2019 yang menyatakan bahawa membawa Kerajaan Persekutuan ke mahkamah berhubung tuntutan hasil negeri bukan langkah yang bijak.
Sebaliknya, Shafie ketika itu memilih pendekatan lain, termasuk rundingan, bagi mendapatkan penyelesaian terhadap pemberian khas 40 peratus kepada Sabah.
Perkara tersebut turut direkodkan dalam laporan Bernama yang disiarkan oleh Malay Mail ketika Shafie menjawab soalan tambahan Datuk Dr Jeffrey Kitingan.
Sehubungan itu, Atan mempersoalkan mengapa pendekatan rundingan yang diambil ketika Warisan menjadi kerajaan tidak dipertikaikan, sedangkan pendekatan kerajaan GRS hari ini dijadikan ukuran untuk menilai keberanian mempertahankan hak negeri.
Beliau berpandangan, rekod pentadbiran terdahulu tidak seharusnya diketepikan hanya kerana Warisan kini berada di bangku pembangkang.
DAKWAAN DALAM PROSIDING BUKAN KEPUTUSAN MUKTAMAD MAHKAMAH
Mengulas dakwaan Lisa berkaitan istilah “nominal party” serta persoalan mahkamah mengenai tindakan Kerajaan Sabah yang tidak memfailkan tuntutan sendiri, Atan mengingatkan supaya kenyataan dalam prosiding undang-undang tidak disamakan dengan keputusan akhir mahkamah.
Katanya, pertanyaan hakim atau hujahan yang dikemukakan peguam tidak boleh ditafsirkan sebagai keputusan muktamad bahawa Kerajaan Sabah gagal memperjuangkan hak negeri.
Beliau menjelaskan bahawa setakat 31 Oktober 2026, keputusan rayuan berhubung kes tuntutan 40 peratus hasil Sabah masih belum diumumkan.
Mahkamah Rayuan telah mendengar hujahan pada 29 Oktober lalu, manakala pengurusan kes menerusi e-Review ditetapkan pada 12 November 2026 bagi menentukan tarikh keputusan.
Justeru, menurut Atan, sebarang gambaran bahawa kelemahan kerajaan negeri sudah terbukti melalui prosiding berkenaan perlu dibezakan daripada keputusan sebenar mahkamah yang masih belum dimuktamadkan.
KES 40 PERATUS MELIBATKAN TEMPOH 48 TAHUN
Dalam kenyataannya, Atan turut menjelaskan perkembangan perundangan berkaitan tuntutan pemberian khas Sabah yang dibawa oleh Sabah Law Society (SLS).
Pada 17 Oktober 2025, Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu membenarkan permohonan semakan kehakiman SLS berhubung pemberian khas berkenaan.
Mahkamah mengarahkan Kerajaan Persekutuan mengadakan semakan bersama Kerajaan Negeri Sabah dalam tempoh 90 hari dan mencapai persetujuan dalam tempoh 180 hari berkaitan hak pemberian khas bagi tahun kewangan 1974 hingga 2021.
Tempoh selama 48 tahun itu dikenali sebagai “Lost Years”.
Bagaimanapun, pada 6 April 2026, Mahkamah Rayuan membenarkan penangguhan pelaksanaan perintah Mahkamah Tinggi sementara menunggu rayuan diputuskan.
Menurut penjelasan Jabatan Peguam Negara, rayuan tersebut bukan mencabar formula pemberian 40 peratus itu sendiri, manakala penangguhan berkenaan tidak merangkumi dapatan mengenai kelayakan Sabah di bawah Perkara 112C Perlembagaan Persekutuan.
Atan turut merujuk prosiding pada 29 Oktober lalu apabila wakil Kerajaan Persekutuan menyatakan bahawa hak Sabah terhadap formula 40 peratus dan hak mendapatkan semakan tidak dipertikaikan.
Sebaliknya, rayuan berkenaan antara lain menyentuh dapatan pelanggaran kewajipan perlembagaan bagi tempoh 1974 hingga 2021 serta pembatalan Perintah Semakan 2022.
Beliau menegaskan bahawa perkembangan tersebut perlu difahami dengan tepat supaya rakyat tidak menerima gambaran yang mengelirukan mengenai kedudukan sebenar tuntutan berkenaan.
USAHA HAJIJI MENERUSKAN TUNTUTAN SABAH TURUT DIBANGKITKAN
Atan turut menyatakan penghargaan terhadap usaha Kerajaan Sabah pimpinan GRS, khususnya Ketua Menteri, Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor, yang menurutnya terus membawa isu tuntutan 40 peratus hasil negeri ke peringkat perbincangan dan rundingan.
Beliau merujuk kenyataan rasmi Hajiji pada 6 April 2026 yang menyatakan bantahan kerajaan negeri terhadap penangguhan pelaksanaan perintah Mahkamah Tinggi, selain menegaskan komitmen untuk menghormati proses perundangan dan meneruskan usaha mendapatkan penyelesaian.
Hajiji turut menjelaskan bahawa penangguhan berkaitan tempoh “Lost Years” tidak sepatutnya menghalang semakan pemberian khas bagi tahun-tahun semasa.
Komitmen itu sekali lagi ditunjukkan pada 11 September 2026 apabila Hajiji membangkitkan tuntutan berkenaan dalam Mesyuarat Majlis Tindakan Pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan meminta supaya penyelesaiannya dipercepatkan.
Menurut Atan, rekod tindakan tersebut perlu diambil kira sebelum timbul dakwaan bahawa kerajaan negeri tidak melakukan usaha untuk mempertahankan kepentingan Sabah.
Pada masa sama, beliau menegaskan sumbangan SLS dalam membawa kes semakan kehakiman berkenaan perlu terus dihormati.
Katanya, SLS memainkan peranan penting melalui tindakan perundangan, manakala Kerajaan Negeri Sabah mempunyai tanggungjawab tersendiri untuk mempertahankan kepentingan negeri menerusi pendirian undang-undang, rundingan dan tindakan pentadbiran.
Beliau berpandangan bahawa pengiktirafan terhadap peranan SLS tidak seharusnya menyebabkan usaha kerajaan negeri diketepikan, begitu juga penghargaan kepada kerajaan tidak bermaksud sumbangan SLS perlu dinafikan.
RAKYAT SABAH PERLU MENILAI BERDASARKAN REKOD DAN FAKTA
Mengakhiri kenyataannya, Atan menyeru rakyat Sabah supaya menilai perkembangan tuntutan 40 peratus hasil negeri berdasarkan rekod pentadbiran, tindakan yang telah dilaksanakan serta kedudukan sebenar proses perundangan.
Beliau berkata, kritikan terhadap kerajaan sememangnya boleh dikemukakan, namun ia perlu mengambil kira sejarah dan pendirian pihak yang mengeluarkan kritikan itu sendiri.
Lisa, katanya, perlu memberikan penjelasan berhubung pendirian pentadbiran Warisan sebelum ini, khususnya pendekatan yang pernah digunakan Shafie ketika mengetuai kerajaan negeri.
Atan menegaskan bahawa hak Sabah tidak seharusnya dijadikan bahan pertikaian politik sehingga fakta dan perkembangan sebenar diketepikan.
Sebaliknya, semua pihak perlu memberikan tumpuan kepada usaha memastikan tuntutan pemberian khas 40 peratus itu memperoleh penyelesaian yang jelas, pengiraan yang telus serta pembayaran yang dapat direalisasikan demi kepentingan rakyat Sabah. – DAKWAT RAKYAT POST
About the Author
